Rodzinny Ogród Działkowy "Pokój" we Wrocławiu

O nas - Historia


Od autora/Polskie tradycje ogrodnicze 1823-2005   
Lata 1926-1945 Niemieckie ogrody działkowe węzła stacji Wrocław Główny   
Lata 1945-1953 Historia ogrodów "Gaje" i "Pokój". Węzeł Wrocław Główny  
Lata 1953-1963 Założenie i budowa POD "Pokój". Tradycje kolejowe  
Lata 1964-1979 Rozwój i stabilizacja  
Lata 1980-1995 Czas zmian  
Lata 1996-2012 Szanse i zagrożenia/Zakończenie   
Kadencje władz   

Rozdział IV

Założenie i budowa POD "Pokój". Tradycje kolejowe

Lata 1953-1963 

Wg pierwszej karty ogrodu z 1959 Pracownicze Ogrody Działkowe "Pokój" powstały fizycznie z samorządem 01.12.1953 na podstawie czasowej decyzji lokalizacyjnej nr 1427/53 Wydziału Budownictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [1]. Powstały one przy ul. Pięknej we Wrocławiu (obecny adres al. Armii Krajowej, b.n.) pod nazwą Przyzakładowe Pracownicze Ogrody Działkowe Węzła PKP "Pokój" stacji Wrocław Główny Towarowy. Potem w różnych pismach nazwę zmieniano na "POD przy węźle PKP stacji Wrocław Główny" itp. W skład wyznaczonego przez lokalizatora zarządu I kadencji urzędującego w latach 1953-1955 weszli:
Władysław Perz - przewodniczący
Kazimierz Pilichowski - sekretarz, skarbnik.

Wg relacji pionierów pojedyncze działki były tu już od 1945/1947 r. [3]. Lokalizacja w zasadzie uprawomocniła ich istnienie. Pierwsze ogródki nie były rozplanowane, powstawały spontanicznie, na niekształtnych poletkach i bez organizacji samorządowej między chaszczami i niewybuchami. Sytuację tę zmieniło dopiero formalne założenie POD w 1953 r. [37] w oparciu o przepisy ustawy z 09.03.1949 r. Niestety dokument intencyjny ws. założenia naszego POD nie zachował się.

Razem z POD "Gaje" nasz ogród wyłonił się z Ogrodów Kolejowych Węzła Wrocław Główny i kontynuuje ich tradycję. W zasadzie powstał w ramach rekompensaty za likwidację poniemieckiego ogrodu z 1926/1932 r. przy ul. Jesionowej/Nyskiej (kol. "Zaroślak" w POD "Gaje") przez przeniesienie jego części 200 m na wschód na ul. Piękną za cegielnię na zdewastowany teren byłego obozu jenieckiego [2]. Starania o utworzenie naszego ogrodu trwały co najmniej od 1949 r. Z tego też względu w niektórych dokumentach za datę powstania podawano rok 1952 [8]. Jak już wspomniano, kolonia "Zaroślak" została ostatecznie zlikwidowana w 1966 r. pod budowę Zakładów Remontowych Energetyki - późniejszy "Energoprem". Według historii ROD "Gaje" po ostatecznej likwidacji tej kolonii na terenie zastępczym przy ul. Winogronowej powstała nowa kolonia "Słonecznik" POD "Gaje".
W tym czasie POD "Gaje" liczyło 232 działki w 5 koloniach. POD im. Pokój liczyło w 1966 r. w jedynej kolonii przy ul. Pięknej 221 działek na prawie 11 ha. Na mapach powojennych z lat 1946, 1948 i 1956 poprzednik naszego ogrodu nadal istniał w starej lokalizacji. Poza kilkoma wzmiankami w dokumentach naszego ogrodu, potwierdzają ten fakt świadectwa naszych pionierów, dziś już nieżyjących, pierwsze podania o przydział działki z lat 1950. i nazwiska pierwszych działkowiczów, którzy przenieśli się głównie z dawnej kolonii "Zaroślak". Korespondencja między POD im. Pokój i POD "Gaje" z lat 1955-1965 wskazuje na to, że wielu działkowiczów posiadało dwie działki po jednej w każdym z ogrodów, co było zabronione. Niektórzy decydowali się pozostać w naszym ogrodzie inni pozostawali przy działce w POD "Gaje". Widać zatem, że początki ROD im. Pokój wiążą się ściśle z historią ogrodów kolejowych węzła Wrocław Główny i ROD "Gaje". Świadczyła o tym także pierwotna nazwa ogrodu. W nowej lokalizacji POD "Pokój" realizując przydział 50 ha dla kolejowych ogrodów z 1949 r. miał też za zadanie przyjąć nowych pracowników kolejowych w związku ze wzrostem zapotrzebowania na działki.
Głównym programowym celem przyznania działek było poprawienie bytu nisko uposażonych pracowników kolejowych. Zgodnie z wytycznymi socjalnymi ówczesnych władz każdy pracownik miał prawo poprawić swoje warunki bytowe poprzez formę dzierżawy na terenie nieużytków przejętych przez Skarb Państwa po 1945 r., a pozostających w zarządzie ówczesnych PKP. Te pierwsze ogródki kolejarzom przyznawał Zarząd Urządzeń Socjalnych DOKP/Ośrodek Socjalno-Bytowy. Według zapisków opiekunem i instytucją wspierającą nas materialnie był Zarząd Drogowy DOKP [4]. 

Wiosną 1954 r. rozpoczęto zagospodarowywanie nowego POD. Było to bardzo trudne. W rejonie ul. Pięknej na dłuższą chwilę zatrzymała się linia frontu. Wszędzie wystawały z ziemi pozostałości dawnych baraków i budynków oraz gruzowiska [2]. Kilka baraków później rozebrano, a materiał wykorzystywano do budowy infrastruktury ogrodowej. Wycofujący się wgłąb Twierdzy Wrocław hitlerowcy podpalili osiedle robotnicze na Tarnogaju przy ul. Klimasa [5]. W wyniku działań wojennych ucierpiała większość budynków w południowej części osiedla przy ul. Pięknej i Ziębickiej. Już od 1945 r. ze względu na lepszy stan zachowania osiedle kolejowe przy Nyskiej zasiedlali kolejarze. Cały teren węzła kolejowego i okolic był zbombardowany, poorany rowami i lejami po wybuchach.

Po wojnie nie odbudowano w pełni przedwojennego robotniczego osiedla Tarnogaj (Dürrgoy) przy ul. Klimasa ani budynków po południowej stronie ul. Pięknej, głównie ze względu na szkodliwe sąsiedztwo odbudowanej gazowni i brak funduszy. Jak już wspomniano władze planowały utworzyć tu dzielnicę przemysłową. Bliskość kolei predysponowała te tereny do tego typu działalności. Działki, osiedle przy ul. Nyskiej oraz przy ul. Hubskiej, Glinianej i Borowskiej związały się z tradycjami kolejowymi tego miejsca. Z tradycją tą związana jest również parafia św. Ducha. Pierwszy przedwojenny kościół św. Ducha położony przy wschodnim rogu ul. Nyskiej i obecnej al. Armii Krajowej uległ zniszczeniu w czasie wojny. W latach 1950. kościół ten rozebrano, a jego wezwanie przejęła nowa parafia i kościół zbudowany w latach 1980. na rogu ul. Bardzkiej i Pięknej [6]. Parafia św. Ducha jest ośrodkiem duszpasterstwa kolejarzy, a przejęty przez nią w latach 1950. po parafii św. Henryka z ul. Glinianej, poniemiecki cmentarz przy ul. Bardzkiej od tego czasu służy również środowisku kolejarzy mieszkających na osiedlu Huby i Tarnogaj [7]. 
Zgodnie ze starą tradycją, gdy chowani są kolejarze pociągi przejeżdżające sąsiadującą z cmentarzem kolejową obwodnicą towarową oddają hołd zmarłym sygnałem dźwiękowym. Zachowała się zatem pamięć miejsca, przedwojenne osiedle kolejowe służyło po wojnie kolejowej załodze węzła Wrocław Główny. Z tego też względu w tym rejonie skupione były powojenne zawodowe szkoły i technikum kolejowe, a do końca XX w. większość działkowiczów POD "Gaje", kolonii "Pszczółka" i POD "Pokój" stanowili pracownicy kolejowi i ich rodziny.

W 1954 r. teren ogrodzono siatką i częściowo drutem kolczastym [26] [33]. Działki zasiedlali użytkownicy. W pierwszych dziesięcioleciach istnienia POD byli to wyłącznie pracownicy pobliskiej parowozowni/lokomotywowni oraz węzła stacji Wrocław Główny. Już na samym początku pojawiły się elementarne problemy, z którymi przez następne lata borykały się kolejne zarządy. 

Z dokumentów wynika, iż nowo przydzielane działki często były zaniedbywane głównie dlatego, że ich użytkownicy posiadali równolegle dwie lub nawet więcej działek w różnych ogrodach, co nie było zgodne z przepisami. Ponadto plagą były kradzieże i dewastacje z powodu braku odpowiedniego ogrodzenia. Nie mniejszym problemem było dowolne przesuwanie granic wytyczonych działek, skutkujące sąsiedzkimi konfliktami. Wiele trudności sprawiało również zagospodarowanie zdewastowanego terenu, zaopatrzenie w wodę, której w ogóle na tym terenie nie było, a także kłopotliwy dojazd z miasta.

Wielu działkowiczów nie opłacało składek, ignorowało przepisy i zasady dobrosąsiedzkiego współistnienia. Z tego względu pierwsze lata działalności ogrodu są naznaczone ciągłymi zamianami działek. W skrajnych przypadkach  działkowiczów notorycznie uchylających się od wypełniania obowiązków, nieprzestrzegających regulaminów, pozbawiano prawa do użytkowania działki. W kraju brakowało praktycznie wszystkiego.

Ogród budowano ze "staroużytecznych" materiałów przekazywanych przez różne instytucje kolejowe przy ogromnym społecznym wysiłku wielu pierwszych kolonistów [11]. Dlatego też w pierwszych latach funkcjonowania POD ze względu na trudności w zagospodarowywaniu działek użytkowników, którzy byli w najtrudniejszej sytuacji zwolniono z opłat. Ogród liczył 120 działek [12].

W kwietniu 1955 r. ogród liczył 150 działek. W maju wystąpiono do Naczelnika Oddziału Drogowego DOKP o dofinansowanie sadzonek warzyw dla działkowiczów. W zapotrzebowaniu wykazano 2 tys. sadzonek pomidorów, 3 tys. kapusty późnej, 1 tys. kapusty wczesnej, 1 tys. kalafiorów i 500 szt. kalarepy [12] [14].

W roku 1955 relacje pomiędzy zarządem a działkowiczami nie układały się najlepiej, głównie ze względu na brak woli do działalności społecznej ze strony ogółu użytkowników, a także zdobywane dopiero doświadczenie władz w administrowaniu POD. W roku tym założono też nowe zamki w bramach, dorobiono 120 kluczy dla działkowiczów. Niestety wkrótce zamki zostały popsute głównie przez niewłaściwe ich otwieranie przez działkowiczów, którzy właściwych kluczy nie odebrali. Ze względu na brak wewnętrznych ogrodzeń często dochodziło do zadeptywania upraw przez samych działkowców. Problem stanowiły także zwierzęta inwentarskie wypasane w bezpośrednim sąsiedztwie ogrodu [13].

06.10.1955 r. odbyło się pierwsze walne zebranie, które wybrało zarząd II kadencji na lata 1955-1958. Do samorządu weszli:
Franciszek Holicki - przewodniczący
Józef Hrycak - zastępca przewodniczącego
Marian Sroka - sekretarz
Marian Niwczyk - zastępca sekretarza
Kazimierz Pilichowski - skarbnik
Kazimierz Stawik - zastępca skarbnika
Kazimierz Gromek - gospodarz.
Komisja Rewizyjna:
Stanisław Krupa - przewodniczący
Kazimierz Szczurowski - sekretarz
Roman Kołodziejczyk - członek komisji
Pelagia Pańczuk - zastępca
Tadeusz Lejowski - zastępca
Józef Dolata - zastępca [13].

15.04.1956 r. odbyło się kolejne walne zebranie użytkowników. Nadal nie rozwiązano sprawy popsutej bramy i zamka. Zewnętrzne ogrodzenie z siatki zostało w wielu miejscach poprzecinane przez działkowiczów, którzy nie odebrali kluczy i nie chcieli wchodzić główną bramą. Podjęto pierwsze rozmowy z miastem w sprawie doprowadzenia wodociągu na teren ogrodu. Niestety ani miasto ani parowozownia nie wyraziły na to zgody z tego względu, że w pewnych okresach w roku występowały ogromne deficyty wody w mieście dla podstawowych potrzeb. Wody nie starczało nieraz nawet dla parowozów. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji zalecało wykonanie studni "abisynek". Rozwiązanie to zaproponowano na walnym zebraniu do realizacji, ale z braku funduszy pozostano przy koncepcji położenia prostej sieci wodnej. 

Podjęto też pierwsze starania zmierzające do wyremontowani części budynku znajdującego się na terenie ogrodu z przeznaczeniem na zimowy magazyn narzędzi działkowiczów i swietlicę. Postanowiono także w najbliższym czasie zakupić drzewka owocowe [15]. Ostatecznie zarząd uregulował sprawę naprawy zamka i zobligował każdego działkowicza do posiadania klucza dorobionego przez zarząd. Rozpoczęto porządkowanie ewidencji działkowiczów i regulację samych działek i alejek włącznie z ich utrzymaniem [16].

W roku 1957 kontynuowano prace związane z porządkowaniem ewidencji działek. Wykonano 200 tabliczek z numerami działek [17]. Niestety łupem złodziei padły dwie bramy, a znaczne części ogrodzenia z siatki zostały znów poprzecinane. Udało się wykonać podłączenie wody z sieci wodociągowej miasta. 

W 1958 r. po czterech latach funkcjonowania POD wprowadzono dla wszystkich działkowiczów opłaty za użytkowanie działek w wysokości 5 gr za m2 [11]. Podsumowano pierwsze trudne lata pracy samorządu, osłabionego rezygnacją jego przewodniczącego, Pana Franciszka Holickiego głównie z powodu napięć między zarządem a działkowiczami [21]. Zakupiono 150 drzewek owocowych i sprzęt do wykonywania oprysków [18].

22.04.1958 r. odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze. Wybrano zarząd III kadencji na lata 1958-1959:
Jan Mostek - przewodniczący
Franciszek Chrzanowski - zastępca przewodniczącego
Kazimierz Gromek - gospodarz
Kazimierz Pilchowski - skarbnik
Marian Sroka - sekretarz.
Komisja Rewizyjna:
Kazimierz Stawik - przewodniczący
Franciszek Drygas - członek
Jan Mazur - członek [18].

W maju  zlecono wykonanie inwentaryzacji i projektu podziału ogrodu przy ul. Pięknej. Projekt był gotowy w czerwcu, a przy okazji inwentaryzacji zostały rozwieszone tabliczki z numerami działek wykonane w ubiegłym roku. Zadania tego podjął się inż. Bogumił Wojnowski. W czerwcu przeprowadzono lustrację POD. Najczęstszym mankamentem działek było zaniedbywanie przylegających do nich alejek oraz włączanie alejek do areału działek.

03.10.1958 r. odbyło się jesienne walne zebranie. Zaproponowano ponowne zbiorowe zamówienie drzewek i krzewów owocowych za opłatą. W rezultacie jesienią zamówiono 900 sadzonek drzew owocowych. Wykonano nowe bramy i ponownie zobligowano działkowiczów do ich zamykania, a także do kontrolowania działek w najbliższym sąsiedztwie, tak by zminimalizować plagę kradzieży. Niestety ze względu na niewłaściwe użytkowanie i niekontrolowane wypływy wody, miasto odcięło ogród od sieci. Tym samym powrócił problem zaopatrzenia w wodę [19]. 

W 1959 r.ogród liczył już 194 działki, 5 kranów-punktów czerpania wody z sieci wodociągowej zasilanej z PKP. Ogólna powierzchnia POD wynosiła 10,2460 ha z czego uprawnej powierzchni było 6,3411 ha. Średnia powierzchnia działki wynosiła 300-400 m2. Na ogrodzie znajdowało się prawie 800 drzewek i ponad 100 krzewów owocowych [22] [30]. Z parcelacji ogrodu wynika, że wiele działek później połączono w jedną. W ten sposób powstały działki o powierzchni nawet 600 m2. Potwierdzają to zapiski, wg których ogród liczył 7,5 ha powierzchni uprawnej, na której planowano rozmieścić ponad 260 działek średniej wielkości [23]. W kolejnych dekadach, pomimo częściowych likwidacji ogrodu, łączna liczba działek zwiększała się przez podział tych dużych na mniejsze.

W czerwcu zarząd znów zwrócił się do MPWiK z zapytaniem o możliwość podłączenia wody z sieci miejskiej. Ze względu na dalsze problemy z infrastrukturą wodno-kanalizacyjną powojennego Wrocławia, oraz niedobory wody dla potrzeb bytowych wrocławian, MPWiK nie zgodziło się na podłączenie wody miejskiej na ogrodzie i kolejny raz zaleciło budowę studni wierconych - abisynek [28]. Problem ten miał się rozwiązać dopiero w czerwcu, gdy PKP wydało zgodę na przyłączenie skąpej ogrodowej sieci wodociągowej do sieci kolejowej [20]. Ze względu na zagrożenie skażeniem wody kolejowej, wycofano się z tego projektu i rozpoczęto budowę studni abisynek [36].

Pojawili się chętni do wydzierżawienia budynku znajdującego się na terenie ogrodu. Była wśród nich m.in. Spółdzielnia Pracy Rybołówstwa Lądowego, która planowała urządzić w tym miejscu przetwórnię. Konsekwencje sąsiedztwa przetwórni rybnej nie byłyby korzystne dla działkowiczów, dlatego ostatecznie nie doszło do jej realizacji.

Z pozostałości niemieckiego muru planowano wybudować ceglany budynek gospodarczy, znajdujące się obok postawionego później wagonu-świetlicy.

10.10.1959 r. odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze, które wybrało zarząd IV kadencji na lata 1959-1961:
Jan Żumirski - przewodniczący
Stanisław Baranek - zastępca I
Kazimierz Szczurowski - sekretarz, zastąpił Tadeusza Czecha
Maria Żumirska - zastępca sekretarza
Kazimierz Pilichowski - skarbnik
Jan Urbanek - gospodarz, zastąpił Tadeusza Banasiaka
Herbert Rzymiański - zastępca gospodarza
Stanisław Fąferek - zastępca gospodarza.
Komisja Rewizyjna:
Stawik Kazimierz - przewodniczący
Franciszek Drygas - członek
Jan Mazur - członek.
Komisja Rozjemcza:
Tadeusz Banasiak - przewodniczący, zastąpił Kazimierza Szczurowskiego
Józef Staniszewski - członek, zastąpił Jana Mostka
Roman Kołodziejczyk - członek, zastąpił Jana Urbanka
Herbert Rzymiański - członek, rezygnacja
Lucyna Marlich - członek, rezygnacja
Franciszek Tomczak - członek, rezygnacja
Stefan Gutowski - członek, rezygnacja [20] [36].

27.10.1959 r. wystąpiono do Wojewódzkiego Zarządu POD o odznaczenie 11 działkowiczów "Odznaką Działkowca" II klasy [27]. W październiku starano się pozyskać w instytucjach kolejowych dotacje na remont podupadającego ogrodzenia, które ponownie zostało uszkodzone przez nieznanych sprawców oraz na częściowy remont budynku z przeznaczeniem go na magazyn i świetlicę, a także wybudowanie 20 studni abisynek i zakup odpowiednio 20 pomp [26]. Niestety zabiegi te pozostały bez echa. W końcu kosztem 2 tys. zł naprawiono ogrodzenie. 

Wystąpiono także do Zarządu Urządzeń Socjalnych DOKP o sprostowanie nazwy ogrodu, bowiem w pismach wewnętrznych, od DOKP i WZ POD stosowano zamiennie różne nazwy: POD Stacji Wrocław Główny, POD Węzła Wrocław Główny itp. Ostatecznie przywrócono nazwę pod jaką ogród powstał na mocy decyzji lokalizacyjnej z 1953 r.: POD Węzła PKP "Pokój", zmienioną wkrótce na POD im. Pokój [1]. Odtąd dominuje ona w dokumentach. Nazwa miała uzasadnienie przez większość czasu istnienia ogrodu z uwagi na to, że wszyscy użytkownicy naszych działek byli pracownikami wrocławskiego węzła PKP, głównie stacji Wrocław Główny i Wrocław Brochów. Założycielem POD był Zarząd Urządzeń Socjalnych PKP, a Parowozownia Wrocław i DOKP byli głównymi sponsorami skromnych inwestycji prowadzonych na ogrodzie aż do lat 1980.

17.12.1959 r. DOPK wykorzystało fakt nieodstąpienia budynku na terenie POD, brak środków na jego remont przez zarząd ogrodu i rozpoczęło rozmowy na temat przekazania na potrzeby utworzenia zasadniczej szkoły kolejowej z warsztatami wydzielonego placu z przedwojennym budynkiem znajdującym się na ogrodzie. Uzgodniono, że przed remontem budynku wydzielone zostaną droga przez środek POD i droga dojazdowa do wspomnianego budynku wraz z ogrodzeniem tych terenów siatką i wykonaniem sześciu bram. Ze względu na brak środków na remont tego obiektu dla ogrodu, a także pilną potrzebę utworzenia szkoły Zarząd POD, Zarząd Okręgowy ZZK oraz WZ POD wyraziły zgodę na przekazanie obiektu [24]. Więcej w dziale Stan prawny. W grudniu przyznano pierwsze odznaczenia dla społecznych aktywistów. Lista w dziale Konkursy [27] [29]. Od dłuższego czasu funkcje stróża na ogrodzie pełnił Pan Kazimierz Pilichowski.

W maju 1960 r. na ogrodzie znajdowało się 205 [32], a w czerwcu 210 działek [33]. Rozpoczęto także starania o uruchomienie warunkowego przystanku tramwajowego na ul. Pięknej. [31] Ponadto pozyskano z DOKP skromne przydziały materiałowe na remont ogrodzenia z siatki i drutu kolczastego, wystosowano prośbę o dotację do kończonej wtedy budowy 20 wierconych studzien abisynek [11].  W lutym poproszono Oddział Trakcji o wykonanie 2 przeszklonych tablic informacyjnych [25]. Dotacja na budowę studni została przyznana, niestety koszty budowy znacznie przekroczyły kwotę dotacji.
27.05.1960 r. odbyło się nadzwyczajne walne zebranie [37]. Postanowiono opłacić dozorcę i zebrać środki na konserwację studni i pomalowanie bramy. Miasto przychylając się do naszego wniosku uruchomiło również w pobliżu naszego ogrodu przystanek tramwajowy linii nr 15 na żądanie. Od tej pory dojazd był prostszy, chociaż w pierwszych miesiącach funkcjonowania przystanku niektórzy motorniczowie nie zawsze się na nim zatrzymywali. Nadal wielu działkowców posiadało więcej niż jedną działkę, co było powodem licznych zamian, zrzeczeń, nieraz też i konfliktów.

W związku z rozpoczętą przebudową budynku przyszłej szkoły, regularnie dochodziło do niszczenia plonów przez pracowników budowy. Zarząd wielokrotnie interweniował w tej sprawie w DOKP, niestety bezskutecznie [34]. Na ukończeniu była też dokumentacja ewidencyjna ogrodu - karty ogrodu i karty ewidencyjne działkowiczów. Po raz pierwszy w historii POD im. Pokój powołano Komisję Kwalifikacyjną, której zadaniem była lustracja działek. Coroczne kontrole działek przyczyniły się w znacznej mierze do poprawienia estetyki POD. Użytkownicy zaniedbujący działki byli upominani. Ze względu  na plany budowy licznych zakładów przemysłowych w tym rejonie w latach 1960. dalsze istnienie POD Węzła PKP Stacji Wrocław Główny im. Pokój było zagrożone. Władze Dzielnicowej Rady Narodowej utrudniały uzyskanie stałej lokalizacji nawet w nowym miejscu przy ul. Pięknej [9]. Ostatecznie w latach 1960-1990 na Tarnogaju powstały liczne zakłady. Ich rozwój wymusił kilka razy częściową likwidację naszego ogrodu.

26.03.1961 r. walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze skróciło kadencję dotychczasowego zarządu głównie ze względu na nieprawidłowości przy przyznawaniu działek i wynikłe z tego konflikty. Wybrano nowy zarząd V kadencji na lata 1961-1962:
Lubomir Dziewulski - przewodniczący
Stanisław Brzózka - zastępca przewodniczącego
Tadeusz Waszkiewicz - zastępca przewodniczącego
Stefan Mól - sekretarz
Kazimierz Pilichowski - skarbnik.
Zastępcy:
Władysław Matuszczak
Edward Kądzielski
Wacław Szmyt
Sławiński Marian - zastępca gospodarza
Mieczysław Szewczyk - zastępca gospodarza
Tadeusz Banasiak - gospodarz.
Komisja Rewizyjna:
Lucjan Michta - przewodniczący
Stefan Podruczny - członek
Pan Król - członek
Wojciech Nawrot - członek
Franciszek Wielogróski - członek
Kazimiera Grzegorzewska - członek.
Komisja Rozjemcza:
Antoni Piętka - przewodniczący
Władysław Perz - członek
Jan Urbaniak - członek
Kazimierz Stawik - członek
Marcin Markowicz - członek [35] [36].

W lipcu wystąpiono do DOKP o przekazanie rur do rozbudowy sieci wodociągowej, ponieważ nadal ponad 100 działek nie posiadało dostępu wody [39]. W związku z przebudową szkoły i budową drogi przez ogród i do szkoły, zniszczeniu uległa cześć działek i plonów na tych działkach. Sprawa ta była przedmiotem wielu wyjaśnień i postępowań głównie dlatego, że nie dotrzymano umownego zapisu o wykonaniu ogrodzeń i bram w pierwszej kolejności przed przystąpieniem do remontu budynku.

Doprowadzono alejki do estetycznego wyglądu dzięki ich wyprostowaniu i wysypaniu żużlem. 180 ton żużla, jego dowóz i załadunek zorganizowano dzięki osobistemu zaangażowaniu przewodniczącego Dziewulskiego. DOKP pomimo zapewnienia realizacji planu inwestycyjnego ogrodu nie pomagało zarządowi. Wytyczono też kilka nowych alejek by ułatwić dojście do działek. Rozpoczęto regularne przeprowadzanie oprysków drzewek trzy razy w roku za niewielką opłatą. Kontynuowano wymianę ogrodzenia z drutu kolczastego na siatkę [40].

W grudniu Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego Rady Narodowej Wrocławia wystosował pismo do zarządu POD z informacją o konieczności wyznaczenia granic stałego użytkowania i określił sposób zagospodarowania ogrodu na podstawie sytuacyjnych planów, które władze POD muszą dostarczyć [38]. Według zaleceń urzędowych w pasie szerokości 20 m od ul. Pięknej nie należało sadzić drzewek owocowych.

20.02.1962 r. zlecono wykonanie nowego planu sytuacyjnego ogrodu w celu rejestracji stałej lokalizacji ogrodu. 15.04.1962 r. odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze, które wybrało zarząd VI kadencji na lata 1962-1964:
Kazimierz Kozieradzki - przewodniczący
Steciuk Stanisław - zastępca przewodniczącego
Kazimierz Stawik - zastępca przewodniczącego
Władysław Śliwiński - sekretarz, zrezygnował w 1963 r.
Jan Żumirski - sekretarz, dokooptowany w 1963 r.
Marian Niwczyk - skarbnik
Tadeusz Waszkiewicz - gospodarz  cześć zachodnia
Paweł Skrocki - gospodarz cześć wschodnia
Lubomir Dziewulski - gospodarz
Kazimierz Pilichowski - gospodarz, dokooptowany w 1963 r.
Paweł Skrocki - gospodarz, dokooptowany w 1963 r.
Mieczysław Szewczyk - członek
Henryk Biadoń - członek.
Komisja Rewizyjna:
Bolesław Malinowski - przewodniczący
Jan Mazur - członek
Jan Gosławski - członek
Zbigniew Bagnowski - członek
Władysław Matuszczak - członek.
Komisja Rozjemcza:
Stanisław Baranek - przewodniczący
Marian Sroka - członek
Piotr Rybak - członek
Halina Żyburtowicz - członek
Stanisław Brzózka - członek [41] [42].

Na zebraniu poruszono głównie problematykę przyznawania i odbioru działek, złej współpracy działkowiczów z zarządem, błędów w funkcjonowaniu zarządu, a także kwestie finansowania niezbędnych inwestycji. Ze strony przedstawiciela Wojewódzkiego Zarządu padło zapewnienie o środkach finansowych przeznaczonych dla naszego ogrodu w roku 1963 i 1964.

Nowy zarząd rozpoczął porządkowanie bieżących spraw i ewidencji działek. Nie udało się jednak wykonać kompletnego spisu majątkowego i uprawowego. Zgodnie z wytycznymi Krajowej Rady Ogródków Działkowych, odebrano działki tym, którzy posiadali dwie. W grudniu wystosowano kolejne pismo do DOKP w sprawie dofinansowania niezbędnych inwestycji, w tym budowy magazynu. Wykonano w czynie społecznym kolejne dwie gablotki i dwie tablice informacyjne. Przeniesiono także bramę w nowe miejsce od ul. Pięknej oraz wymieniono łącznie ponad 400 mb siatki dzięki przydziałom i współpracy z zarządcą  sąsiedniej nieruchomości. Zakupiono również wapno dla działkowiczów [43]. 

Wiosną 1963 roku odbyły się pierwsze szkolenia działkowiczów poprawiające stan fachowej wiedzy w dziedzinie ogrodnictwa. Zawieszono w obowiązkach Lubomira Dziewulskiego - gospodarza, którego zastąpił Szymczyk. Zarząd odpłatnie rozprowadzał wśród działkowiczów nasiona cebuli i ogórków.

28.04.1963 r. odbyło się walne zebranie sprawozdawcze, które postanowiło pozostawić dotychczasowy zarząd i jedynie powiększyć jego skład o trzech członków w miejsce rezygnacji: Mariana Niwczyka, Władysława Śliwińskiego i Stanisława Steciuka. Do zarządu dokooptowano:
Kazimierza Pilichowskiego - gospodarza
Jana Żumirskiego
Pawła Skrockiego - gospodarza.

Kazimierz Kozieradzki został wybrany delegatem na Wojewódzki Zjazd POD. Znacznie poprawiła się współpraca zarządu i działkowiczów. Problemy i konflikty były sprawniej rozpatrywane. Narastał problem kradzieży. Łupem złodziei padło kilka pomp. Pojawiły się również pierwsze problemy ze sprawnością dopiero co wybudowanych studni. Podnoszono także kwestię sporządzenia ewidencji działek i ich pomiaru. Nadal brakowało magazynu na narzędzia i nawozy oraz studni w rejonie działki nr 1. Po raz pierwszy uchwalono zwolnienie z opłat i rekompensat za prace społeczne dla członków zarządu w związku z dużą ilością ich obowiązków oraz jako wynagrodzenie za ogromne społeczne zaangażowanie.

Od 1959 roku organizowane są na naszym ogrodzie konkursy na najlepiej utrzymaną działkę, a od 1963 r. przynawane są nagrody. Pomimo nadal widocznych niedociągnięć w zagospodarowaniu ogrodu stwierdzono znaczną poprawę jego estetyki dzięki konsekwentnej pracy samych działkowiczów [43]. W październiku wystąpiono do Zarządu Drogowego DOKP o przydzielenie 100 sztuk drzewek owocowych.

08.11.1963 r. Komitet Rodzicielski Zasadniczej Szkoły Zawodowej dla Pracujących PKP znajdującej się na terenie ogrodu wystąpił do POD o przesunięcie granicy wzdłuż zachodniej ściany budynku szkoły o dwa metry na teren działek w związku z koniecznością powiększenia szkoły o szatnie, magazyn i świetlicę poprzez przesunięcie w to miejsce dwóch skasowanych wagonów kolejowych [44]. 20 grudnia ustalono szczegóły tego przedsięwzięcia i warunki odtworzenia ogrodzenia oraz zabezpieczenia nasadzeń ze likwidowanego obszaru. Szkoła zobowiązała się do samodzielnego wykonania tych prac oraz uporządkowania ewentualnych uszkodzeń. W grudniu odbyło się szkolenie członków zarządu w Zarządzie Okręgu ZZK.

W 1963 r. przeprowadzono dwie lustracje, w wyniku których wytypowano najlepiej utrzymane działki i postanowiono przyznać nagrody rzeczowe, listy pochwalne i odznaki działkowca w 1964 r. Lista dostępna w dziale Konkursy. Dzięki uporządkowaniu terenów i unormowaniu wielkości działek stan ogrodu przedstawiał się następująco: 208 działek, powierzchnia ogólna 9,5 ha, powierzchnia użytkowa 8,3 ha. Ustalono nową numerację działek i ukończono całkowicie wymianę starego ogrodzenia z drutu kolczastego na siatkę [45].

[1] AROD, Pismo do WZ POD z dn. 01.10.1959 r.
[2] AROD, Pismo do WZ POD i ZSB DOKP z dn. 24.03.1960 r.
[3] AROD, Karta ogrodu działkowego z 1959 r.
[4] AROD, Zapiski na informatorze Krajowej Rady POD z kwietnia 1959 r.
[5] Stare i nowe osiedla Wrocławia, Zygmunt Antkowiak, TMW, ZNiO, Wrocław 1973, str. 225
[6]Waldemar Wawrzyniak, Sacrum w architekturze. Paradygmaty kościoła św. Ducha i zboru zielonoświątkowego we Wrocławiu, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1996
[7] http://pl.wikipedia.org/wiki/Cmentarz_Ducha_%C5%9Awi%C4%99tego_we_Wroc%C5%82awiu (data: 18.06.2011)
[8] W dokumentach AROD często za datę założenia ogrodu podawano rok 1952, zwłaszcza w kartach ogrodu z lat 1950. Ówczesny samorząd działkowy znał historię tego ogrodu i wiedział o jego przeniesieniu. Pierwszymi użytkownikami ogrodu przy ul. Pięknej zostali w większości byli użytkownicy działek w koloniach obecnego ROD "Gaje". Wg korespondencji z lat 1955-1965 i relacji najstarszych działkowiczów.
[9] AROD, Pismo Wydziału Budownictwa RN do DOKP z dn. 14.04.1964 r.
[10] AROD, Świadectwo najstarszych, często nieżyjących już, działkowiczów i kolejarzy-osadników wrocławskich zebrane w latach 1990-2001 za pośrednictwem, m.in.: Władysława Perza, Kazimierza Pilichowskiego, Stanisława Nideckiego, Stanisława Steciuka, Tadeusza Netczuka - ucznia tutejszej przyzakładowej szkoły kolejowej w latach 1959-1961.
[11] AROD, Pismo do WZ POD i ZSB DOKP z dn. 24.03.1960 r.
[12] AROD, Podanie do Dyrektora OKP z dn. 02.02.1955.
[13] AROD, Protokół z walnego zebrania z dn. 06.10.1955.
[14] AROD, Pismo do Naczelnika OD DOKP z dn. 16.05.1955.
[15] AROD, Protokół z walnego zebrania z dn. 15.04.1956.
[16] AROD, Protokół z zebrania zarządu z dn. 09.09.1956 r.
[17] AROD, Umowa z dn. 09.10.1957 r.
[18] AROD, Protokół z walnego zebrania z dn. 22.04.1958
[19] AROD, Protokół z walnego zebrania z dn. 03.10.1958
[20] AROD, Protokół z walnego zebrania z dn. 10.10.1959
[21] AROD, Sprawozdanie z działalności Zarządu za 1958 r.
[22] AROD, Karta ogrodu działkowego z 1959 r.
[23] AROD, Zapiski na informatorze Krajowej Rady POD z kwietnia 1959 r.
[24] AROD, Protokół uzupełniający z dnia 18.01.1960 r. do protokołu z dn. 17.12.1959 r.
[25] AROD, Pismo do OT DOKP z dnia 16.02.1960 r.
[26] AROD, Pismo do ZD DOKP 27.10.1959 r.
[27] AROD, Pismo do WZ POD 27.10.1959 r.
[28] AROD, Pismo z MPWiK z dn. 26.06.1959 r.
[29] AROD, Pismo z WZ POD z dn. 26.11.1959 r.
[30] AROD, Protokół z dn. 24.03.1960 r.
[31] AROD, Pismo do MPK z dn. 30.05.1960 r.
[32] AROD, Pismo do Oddziału Drogowego DOKP z dn. 16.06.1960 r.
[33] AROD, Pismo z ZUBS DOKP z dn. 02.07.1960 r.
[34] AROD, Pismo do DOKP z dn. 04.08.1960 r.
[35] AROD, Pismo do przewodniczącego z dn. 29.03.1961 r.
[36] AROD, Sprawozdanie z walnego zebrania z dn. 26.03.1961 r.
[37] AROD, Sprawozdanie Zarządu POD "Pokój" z dn. 26.03.1961 r., w 1973 r. obchodzono 20 lecie założenia ogrodu – Sprawozdanie Zarządu POD „Pokój” za rok 1972 z dn. 21.01.1973 r.
[38] AROD, Pismo z dn.05.12.1961 r.
[39] AROD, Pismo z dn. 11.07.1961 r.
[40] AROD, Sprawozdanie Zarządu z dn. 13.04.1962 r.
[41] AROD, Pismo z dn. 15.04.1962 r.
[42] AROD, Sprawozdanie z walnego zebrania z dn. 15.04.1962 r.
[43] AROD, Sprawozdanie Zarządu POD "Pokój" z dn. 28.04.1963 r.
[44] AROD, Pismo z dn. 08.12.1963 r.
[45] AROD, Sprawozdanie  Zarządu POD "Pokój" z dn. 09.02.1964 r.

AROD – Archiwum ROD "Pokój"
DOKP – Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
WZ POD – Wojewódzki Zarząd Pracowniczych Ogrodów Działkowych
ZO ZZK - Zarząd Okręgowy Związku Zawodowego Kolejarzy.

Powrót do góry                      Następny rozdział