Rodzinny Ogród Działkowy "Pokój" we Wrocławiu

O nas - Historia


Od autora/Polskie tradycje ogrodnicze 1823-2005   
Lata 1926-1945 Niemieckie ogrody działkowe węzła stacji Wrocław Główny   
Lata 1945-1953 Historia ogrodów "Gaje" i "Pokój". Węzeł Wrocław Główny  
Lata 1953-1963 Założenie i budowa POD "Pokój". Tradycje kolejowe  
Lata 1964-1979 Rozwój i stabilizacja  
Lata 1980-1995 Czas zmian  
Lata 1996-2012 Szanse i zagrożenia/Zakończenie   
Kadencje władz   

Rozdział II

Niemieckie ogrody działkowe węzła stacji Wrocław Główny 

Lata 1926-1945

Historia ROD "Pokój" i ROD "Gaje", jako przyzakładowych ogrodów kolejowych przy Parowozowni Wrocław Główny, zaczyna się na długo przed lokalizacją z 1953 r., bo jeszcze przed II wojną światową. W latach dwudziestych przy terenach kolejowych w rejonie ul. Hubskiej i Paczkowskiej rozpoczęto budowę nowych osiedli dla pracowników kolejowych. W 1926/1927 r. rozpoczęto według projektu architektów Heima i Kremptera budowę osiedla Siedlung Merckelstrasse między ul. Paczkowską i Nyską od strony ówczesnej Merckelstrasse (ul. Prądnicka) [1]. Powstanie na pograniczu osiedli Tarnogaj i Huby pierwszego kolejowego przyzakładowego ogrodu działkowego (Schrebergarten) dla pracowników pobliskiej parowozowni z pewnością miało związek z budową osiedla. 

Według przedwojennych założeń higienistów ogrody działkowe w Niemczech miały znajdować się w sąsiedztwie miejsc pracy i zamieszkania, tak by po pracy umożliwić rodzinom aktywny wypoczynek. Lokalizacja pierwszego ogrodu na rogu przedłużenia obecnej ul. Jesionowej i ul. Nyskiej idealnie odzwierciedlała postulaty propagatorów ogrodnictwa działkowego tego okresu. Wybrane miejsce znajdowało się przy drodze prowadzącej wzdłuż bocznic kolejowych z parowozowni na osiedle mieszkaniowe. 

Pierwszy ślad ogrodu działkowego na rogu wspomnianych ulic znajdujemy na mapie z 1926 r., która pokazuje też inne liczne przedwojenne ogrody działkowe Wrocławia. Na rogu ulic Jesionowej i Nyskiej istniał wtedy pokazowy ogród szkolny – zapewne zalążek przyszłego ogrodu przyzakładowego. Po rozbudowie osiedla w latach 1926-1930, założono duży ogród działkowy między przedłużeniem ul. Jesionowej, ul. Nyską i Piękną. 

Razem z ogrodem szkolnym i placem sportowym dostępnym od strony ul. Pięknej zielony kompleks pełnił funkcje rekreacyjno-sportowe dla mieszkańców rosnącego osiedla. Nie udało się niestety ustalić dokładnej daty powstania tego ogrodu. Na mapie z 1930 r. jeszcze go nie ma, co nie oznacza, że już nie istniał, gdyż nie wszystkie ogrody nanoszono na mapy. 

Pierwsza mapa, która pokazuje przyzakładowy ogród działkowy węzła stacji Wrocław Główny jako zagospodarowany pochodzi z 1936 r. Miał on wtedy już powierzchnię ok. 5 ha. Ta sama mapa pokazuje też jeszcze niezagospodarowany teren przeznaczony pod nowy ogród położony między torami parowozowni i bocznicą kolejową. Jest to pierwszy ślad obecnej kolonii "Pszczółka" w ROD "Gaje". 
Kolonia ta powstała najprawdopodobniej w ramach rekompensaty za teren zabrany pierwszemu ogrodowi pod budowę szkoły przy ul. Nyskiej, choć niewykluczone, że już wcześniej istniały tam ogródki działkowe. Pierwszy ogród musiał istnieć przynajmniej od 1932 r., gdyż już w 1936 r. zlikwidowano jego południową część pod budowę szkoły podstawowej przy ul. Nyskiej (obecnie Szkoła Podstawowa nr 9 im. Wincentego Pola) [2]. 
Jej budowę ukończono w 1940 r. o czym świadczą zachowane elementy kamieniarskie z datami na elewacji szkoły [1]. W skład kompleksu szkolnego wszedł też wspomniany już plac sportowy. Oba te niemieckie ogrody działkowe były ogrodami kolejowymi. Stały się one zalążkiem nowych już polskich ogrodów kolejowych ROD "Gaje" i kolonii "Pszczółka" ROD "Gaje", dzieliły też wspólne losy w czasie walk o Wrocław w 1945 r. Czytaj więcej o historii ROD "Gaje"

[1] http://www.fotopolska.eu (data: 18.06.2011)
[2] http://sp9.wroclaw.pl/o-nas.html (data: 18.06.2011)

Powrót do góry                      Następny rozdział