Rodzinny Ogród Działkowy "Pokój" we Wrocławiu

Pomoc i porady - Mini Gazeta SSI


Mini Gazeta Nr 2016/1(19)

Rośliny lecznicze i miododajne:

- Nostrzyk biały i żółty

Opracowano na potrzeby MiniGazety SSI ROD "Pokój" i szkolenia Koła Pszczelarzy w ROD "Bielany" oraz Koła Pszczelarskiego Wrocław-Krzyki.

    Moc i siła nostrzyka zależy od zawartości kumaryny oraz sposobu jego suszenia. Nostrzyk rosnący na słońcu i suchym podłożu zawiera więcej kumaryny niż ten na podłożu wilgotnym. Natomiast jeżeli chodzi o pszczelarstwo to wilgotność gleby jest wskazana ze względu na nektar zawarty w kielichach kwiatków, który przy dużym nasłonecznieniu wysycha a pszczoła zadowala się pyłkiem. Po przekwitnieniu zawartość kumaryny w surowcu spada o około 60% czyli od 0,2 do 0,35% w surowcu.
    Po wysuszeniu nostrzyk pachnie ładnie siankiem, dawniej suszone ziele wkładano do szaf przed molami. W niektórych krajach leczono naparem nostrzyka reumatyzm, bule reumatyczne, w czasie wojen leczono żołnierzy po ciężkich kontuzjach doustnie i w okładach. Z ziela kwiatostanów przyrządzano papkę do okładów, robiono napar do przemywania, płukanek przy opuchliznach i obrzmieniach gruczołów, ropniach, obrzękach węzłów chłonnych. Herbatkę z ziela i kwiatów nostrzyka podawano przy przeziębieniach przy nieżycie pokarmowym, dróg oddechowych i zaflegmieniu.  
    Nostrzyk działa uspokajająco, moczopędnie, rozkurczowo, poprawia krążenie obwodowe, zmniejsza obrzęk i wrażliwość na ból, miejscowo znosi świąd i lekko znieczula, zmniejsza gorączkę. To intrat z nostrzyka jest najsilniejszą formą preparatu, tj (1÷5) 3 razy dziennie po 5 ml.
    Wyciągi z ziela nostrzyka mają zastosowanie w leczeniu wielu chorób, zapalenia żył, zastojów żylnych i limfatycznych w profilaktyce zakrzepicy, w łamliwości naczyń krwionośnych oraz leczeniu hemoroidów i żylaków kończyn dolnych. Nostrzyk wywiera działanie uspokajające na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, układu wydalniczego i oddechowego, ma też wpływ na wątrobę i jest żółciopędny.
    Napar z nostrzyka 1 łyżka na szklankę wrzątku, parzyć pod przykryciem 30÷40 minut, przecedzić – pić 2 – 3 razy dziennie po 100 – 150 ml. Ponadto robimy mocne napary do okładów, lewatyw, na żylaki, stłuczenia (różne kontuzje), obrzęki, zapalenia żył. Ponadto ekstrakty mogą służyć do wyrobu maści, kremów i żelu o działaniu przeciwzapalnym i rozmiękczającym.
    Dawniej dodawano ziele i nasiona do zup i różnych potraw, do wina, odpędzano wiatry, otwierano zatkane nerki i pęcherz. Nasiona dawniej i dziś dodawało się do żółtych serów szwajcarskich i topionych.
    Wielu starych zielarzy rekomenduje napary z nostrzyka (ziele) przy owrzodzeniach podudzi i czarności. Na zmęczone oczy mieszanka 1 łyżka nostrzyka, 1  łyżka bławatka, 2 łyżki babki lancetowatej. To wszystko wsypać do szklanki zalać wrzątkiem, przykryć małym talerzykiem i odstawić na 10 ÷ 15 minut, przecedzić namoczyć waciki i kłaść na zmęczone i zbolałe powieki. Okłady zmniejszają obrzęki i łagodzą ból zmęczonych oczów.
    Mieszanka na astmę z ziele nostrzyka żółtego, kwiatu maku polnego, ziela hyzopu, kwitnących pędów stroiczki (lobelii) to wszystko wymieszać po 40 g każdej rośliny. Napar przygotowujemy z 3 łyżeczek mieszanki które zalewamy 1 l. wrzątku na 30 – 40 min., cedzimy i pijemy 3 ÷ 4 filiżanek dziennie.
    Wędkarze ziarna nostrzyka lub ziela mielonego dodają do zanęty i przynęty, na pewno ryby będą brały.
    Pszczelarze: pamiętajmy, że pszczoły zostawią dobry pożytek bliżej a polecą dalej na pożytek białego nostrzyka. Dla pszczół żółty nostrzyk jest mniej atrakcyjny, gdyż pyłek ma więcej kumaryny jest lekko trujący dla larw pszczół ale czy to jest prawdą, skoro pszczoły znoszą urobek do ula i mają się dobrze. Gdzie tu jest prawda. Za to trzmiele żółtym nostrzykiem się zachwycają i na okrągło go oblatują, natomiast biały nostrzyk jest panaceum na pszczoły, jest prosty w zasiewach, pszczołom daje radość a pszczelarzowi cieszy. W naszym klimacie wydajność wynosi 680 kg/ha (w pierwszym roku 200 kg), natomiast dziko rosnący może dać od 200 ÷ 280 kg. Żółty nostrzyk jest mniej wydajny, przy uprawie polowej może dać miodu do 600 kg/ha, a dziko rosnący od 180 ÷ 200 kg. Nostrzyk biały charakteryzuje się dość długim czasem kwitnienia, a to przekłada się na ilość zebranego nektaru. Nostrzyk biały nie ma specjalnych wymagań glebowych, dobrze rośnie na wszystkich odkwaszonych glebach i ugorach a także na piaszczystych i żwirowatych. Korzeń palowy nostrzyka sięga od 3 ÷ 4 m a nawet więcej, tak że susza nie jest mu straszna. Jedynie trzeba o niego zadbać w pierwszym roku po posianiu. Miód z nostrzyka jest wyjątkowo łagodny i smaczny, ma kolor jasny, a po skrystalizowaniu staje się biały z lekkim  cieniem goryczy, można w nim wyczuć delikatną nutę wanilii. Kwitnienie nostrzyka rozpoczyna się od końca czerwca do początku sierpnia.
    Natomiast jednoroczny biały od lipca do września (polska odmiana Selgo GOH – 180 , Huban odmiana amerykańska,  Adela odmiana czeska). Dobrze jest zaprawiać nasiona nitraginą.

Odmiana nostrzyku
jednorocznego - białego
Data siewu Data rozpoczęcia kwitnienia Data zakończenia kwitnienia Maksymalna wysokość rośliny
Adela 19.03 - 16.04 20.06 - 06.07 20.08 - 10.09 150 cm
Huban 16.04 12.07 06.09 160 cm
Selgo 16.04 20.07 20.09 180 cm

    Wysiew należy stosować od pogody, według „Kalendarza Biodynamicznego” w dzień - owoce. Taki kalendarz mają działkowcy. Jak pan Krzysztof podaje nostrzyk Huban kwitnie o 1,5 tygodnia wcześniej od Selgo. Data wysiewu nostrzyka jak i zbiorów może się różnić od podanej w tabeli, gdyż wysiew jest uzależniony od pogody wiosną, która bywa kapryśna.
    Nostrzyk można wysiewać na ugorach, nieużytkach, ziemiach piaszczystych i gliniastych oraz dzikich łąkach, tylko czekać aż wzejdzie i sam zacznie się rozsiewać. Potrafi zagłuszyć dziko rosnące chwasty.

Wrocław, 10.08.2015

Literatura: Encyklopedia roślin drzew i krzewów, strony:
http://www.portalpszczelarski.pl/artykul/78/nostrzyk_bialy_-_roslina_miododajna.html, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nostrzyk_%C5%BC%C3%B3%C5%82ty, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nostrzyk_bia%C5%82y

Zebrał i opracował do celów szkoleniowych SSI Krajowy Tadeusz Netczuk.

- Szczeć pospolita

    Szczeć pospolita jest rośliną miododajną jak i leczniczą. W Polsce w stanie dzikim jest znanych trzy odmiany szczeci, najbardziej znaną jest szczeć pospolita, leśna i szczeć  bawarska. Wysiewna jest w każdej klasie  gleby od końca maja do lipca, kwitnie od czerwca do końca sierpnia, jest mrozoodporna lubi stanowiska słoneczne i umiarkowanie wilgotną lekką glebę. Pod względem wydajności nektarowej wynosi od 300 do 600 kg/h, natomiast wydajność pyłkowa jest bardzo wysoka i wnosi do 250 kg/h. Gdy dziko rośnie wydajność nektarowa szczeci wynosi około 150 – 200 kg, pyłku 40 – 70 kg. Uprawa jest prosta dosłownie rośnie wszędzie na rowach, łąkach, ugorach, obrzeżach lasów, leśnych polanach, uprawiany przez pszczelarzy na plantacjach i w ogrodach działkowych, na niżu w całej Polsce.
     Szczeć pospolita od wieków jest znana jako roślina lecznicza. Dzisiaj powraca do łask ze względu na swe walory lecznicze, gdzie leki (antybiotyki) i chemia zawodzą. Posiada działanie bakteriostatyczne, ochronne na miąższ wątroby (hepatoprotekcyjne), przeciwzapalne,  przeciwbólowe, przeciwreumatyczne, immunostymulujące. Korzeń szczeci uważa się za poprawiający krążenie oraz przydatny w procesach rekonwalescencji i przewlekłych chorobach.
    Szczeć i  czystek to skuteczni przeciwnicy Boreliozy, która jest mistrzem kamuflażu gdyż potrafi ona naśladować niemal każdą chorobę: może wywołać wędrujące bóle stawów, mięśni, ścięgien, szumy w uszach, bóle głowy, problemy z oczami, drętwienie kończyn, zmęczenie, zaburzenia rytmu serca, paraliż mięśni twarzy, sztywnienie karku, bóle żołądka, jelit, drżenie kończyn, trądzik, liszaje, i przetoki około odbytnicze.
    Szczeć pospolita wykazuje następujące działanie:
1. bakteriostatyczne
2. tonizujące dla wątroby i nerek
3. wzmacniające ścięgna  i kości
4. przeciwzapalne w dolegliwościach związanych z bólami krzyża, kończyn, w szczególności kości
5. przeciwbólowe, przy bolących opuchliznach
6. poprawiające krążenie          
    Skutki uboczne:
1. brak danych o skutkach ubocznych
2. nie podawać kobietom w ciąży i małym dzieciom
    Materiał:
1. w lecznictwie używa się korzeni i liści świeżych jak i suszonych
2. okres przydatności nalewek alkoholowych wynosi 2 lata, nawet otwartych
    Dawkowanie przy boreliozie wg Buhnera: zaleca on stosować nalewkę 10 – 30 kropli do 3 X dziennie. Przy  stężeniu 1 : 1, to jest jedna część korzenia i jedną część zalewy alkoholowej 40%. Krople należy przyjmować przed posiłkiem wymieszane z wodą lub herbatą w szklance lub literatce przy małej ilości kropel.
    Naturalne leczenie boreliozy można podzielić na trzy warianty:
I wariant – na tą kurację potrzeba 30 ml dla osób o drobnej budowie ciała.
1 tydzień 2 x dziennie po 3 krople
2 – 6 tygodnia 2 x dziennie po 5 krople
II wariant – na tą kurację potrzeba 100 ml dla osób o przeciętnej budowie ciała.
1 tydzień 2 x dziennie po 5 krople
2 – 5 tygodnia 2 x dziennie po 20 krople
6 tydzień 2 x dziennie po 5 krople
III wariant – na tą kurację potrzeba 250 ml dla osób o masywnej budowie ciała.
1 tydzień 2 x dziennie po 5 krople
2 – 5 tygodnia 2 x dziennie po 70 krople
6 tydzień 2 x dziennie po 5 krople
    Napar:
1 łyżeczkę rozdrobnionych świeżych lub suszonych korzeni szczeci wsypać do kubeczka porcelanowego lub kubeczka ze stali nierdzewnej (200 ml) zalać wrzątkiem, zagotować i odstawić do wystygnięcia. Pić 3 x dziennie po 1 filiżance (200 ml) na pusty żołądek.
    Proszek z korzenia lub liści:
Dla małych dzieci nie nadaje się, ani gorzki napar, ani nalewka alkoholowa, jedynie wymieszać  z miodem i w takiej postaci podawać.
    Nalewki ze szczeci
Jakie proporcje stosujemy do produkcji nalewek:
Na 1200 ml alkoholu 40 %  (wódki) zalewamy 1000 g rozdrobionego korzenia lub liści szczeci, a najlepszy jest to stosunek 1 – 1 to jest 1000  ml alkoholu 40 %  (wódki) na  1000 g szczeci.
I wariant – 30 ml likieru 35% 1300 ml wódki wysokogatunkowej żytniej, zlewamy 1000 g korzenia szczeci macerujemy przez 2 tygodnie i cedzimy.
    Zalecane dawkowanie:
1 tydzień 3 x dziennie po ¼ łyżeczki
2 – 7 tygodnia 2 x dziennie po ½ łyżeczki
Wolf Dieter Srorl zaleca 3 x dziennie po 1 łyżeczce, na 1 łyżeczkę nalewki 100 ml wody pić 2 lub 3 x dziennie.   
II wariant – 100 g suchego korzenia lub liści rozdrobnionych zalać 600 g alkoholu 40 % macerować 2 tygodnie. Przefiltrować. Zażywać 3 x dziennie po 1 łyżeczce, na 1 łyżeczkę nalewki 100 ml wody pić 2 lub 3 x dziennie.
    Intrakt ze szczeci:
100 g korzenia lub liści świeżych i zmielonych, zalać 300 g gorącego alkoholu 40 % i odstawić na  2 tygodnie. Po 2 tygodniach przefiltrować, zażywać 3 x dziennie po 10 ml. Można stosować ten intrakt do przemywania zmian na skórze.

Wrocław, 20.11.2015

Zebrał i opracował do celów szkoleniowych SSI Krajowy Tadeusz Netczuk.

Literatura: Poradnik pszczelarski, Encyklopedia roślin drzew i krzewów, strona Internetowa: Bartnik.pl